Ο καρκίνος του όρχεως αποτελεί μία από τις λιγότερο συχνές μορφές καρκίνου, συνολικά, ωστόσο είναι ο πιο συχνός καοήθης όγκος σε άντρες ηλικίας 15 έως 40 ετών.
Παρά το γεγονός ότι η διάγνωση προκαλεί έντονη ανησυχία, η συγκεκριμένη νόσος χαρακτηρίζεται από πολύ υψηλά ποσοστά ίασης, ιδιαίτερα όταν εντοπίζεται σε πρώιμο στάδιο.
Οι όρχεις είναι υπεύθυνοι για την παραγωγή σπερματοζωαρίων και τεστοστερόνης . Ο καρκίνος ξεκινά συνήθως από τα από τα γεννητικά κύτταρα τα οποία φυσιολογικά εξελίσσονται σε σπερματοζωάρια. Οι συχνότεροι τύποι είναι τα νεοπλάσματα και τα μη σεμινωματώδη νεοπλάσματα, με διαφορετική βιολογική συμπεριφορά αλλά εξίσου αποτελεσματικές θεραπευτικές επιλογές.
Αν και η ακριβής αιτία εμφάνισης δεν είναι πλήρως γνωστή, έχουν αναγνωριστεί ορισμένοι παράγοντες κινδύνου. Η κρυψορχία (μη κάθοδος του όρχεως κατά την παιδική ηλικία) αποτελεί τον σημαντικότερο. Επιπλέον αυξημένο κίνδυνο παρουσιάζουν άνδρες με οικογενειακό ιστορικό, προηγούμενο καρκίνο στον ένα όρχι, καθώς και ορισμένες γενετικές διαταραχές.
Το πιο συχνό σύμπτωμα είναι η ανώδυνη διόγκωση ή σκληρία στον όρχι. Πολλοί άντρες το αντιλαμβάνονται τυχαία, κατά την προσωπική υγιεινή ή αυτοεξέταση . Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να υπάρχει αίσθημα βάρους στο όσχεο ή ήπιος πόνος. Σπανιότερα η νόσος εκδηλώνεται με συμπτώματα από μεταστάσεις όπως πόνος στη μέση ή βήχας.
Η αυτοεξέταση των όρχεων αποτελεί ένα απλό αλλά ιδιαίτερα σημαντικό εργαλείο. Συνιστάται να γίνεται μία φορά τον μήνα, ιδανικά μετά από ζεστό μπάνιο, όταν το δέρμα είναι χαλαρό. Οποιαδήποτε αλλαγή στην υφή, το μέγεθος ή το σχήμα θα πρέπει να αξιολογείται από γιατρό. Η καθυστέρηση, συνήθως λόγω φόβου ή αμηχανίας, είναι ένας από τους βασικούς λόγους προχωρημένης διάγνωσης.
Η διερεύνηση περιλαμβάνει κλινική εξέταση, υπερηχογράφημα όσχεος και αιματολογικούς δείκτες ( AFP, β-Hcg, LDH). Εφόσον υπάρχει υποψία κακοήθειας, η αντιμετώπιση ξεκινά με χειρουργική αφαίρεση του όρχεως ( ριζική ορχεκτομή ), η οποία είναι τόσο διαγνωστική όσο και θεραπευτική πράξη.
Ανάλογα με τον τύπο και το στάδιο της νόσου, μπορεί να ακολουθήσει παρακολούθηση, χημειοθεραπεία ή ακτινοβολία. Σημαντικό είναι ότι ακόμα και σε προχωρημένα στάδια, τα ποσοστά επιβίωσης παραμένουν υψηλά χάρη στη σύγχρονη ογκολογική θεραπεία.
Ένα θέμα που απασχολεί ιδιαίτερα τους νεότερους ασθενείς είναι η γονιμότητα. Πριν την έναρξη της θεραπείας, συστήνεται η κρυοσυντήρηση σπέρματος, καθώς ορισμένες θεραπείες μπορεί να επηρεάσουν τη σπερματογένεση. Η σεξουαλική λειτουργία και η παραγωγή τεστοστερόνης συνήθως διατηρούνται με τον ένα όρχι, όμως κάθε περίπτωση αξιολογείται εξατομικευμένα.
Η ψυχολογική διάσταση δεν πρέπει να υποτιμάται. Η διάγνωση καρκίνου σε νεαρή ηλικία επηρεάζει την εικόνα του σώματος, τη σεξουαλικότητα και τον οικογενειακό προγραμματισμό. Η υποστήριξη από εξειδικευμένους επαγγελματίες υγείας και το οικογενειακό περιβάλλον είναι καθοριστική για την πορεία του ασθενούς.
Συνοψίζοντας ο καρκίνος του όρχεως είναι μία νόσος με εξαιρετική πρόγνωση όταν διαγνωστεί έγκαιρα. Η ενημέρωση η εξοικείωση με το σώμα και η άμεση αναζήτηση ιατρικής βοήθειας σε περίπτωση ύποπτων συμπτωμάτων μπορούν κυριολεκτικά να σώσουν ζωές. Σε μία εποχή που ιατρική διαθέτει ισχυρά όπλα, η έγκαιρη διάγνωση παραμένει το πιο αποτελεσματικό από όλα !
Χάρις Π. Μάργαρη, MD, PhD
Ογκολόγος-Παθολόγος
∆ιευθύντρια Ογκολογικής Κλινικής ∆ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών
Συνεργαζόµενες Κλινικές:
• Ιατρικό Αθηνών, Κλινική Ψυχικού
• Βιοκλινική Αθηνών
• Ευγενίδειον Θεραπευτήριο
• Metropolitan General
• Υγεία/Μητέρα
• DοctorHospital